Lời tác giả
01. Khơi dòng (Câu 01 - 42)
02. Cái nôi Phật Giáo Luy Lâu (Câu 43 - 130)
03. PGVN Thế kỷ Thứ 3 - 5 (Câu 131 - 174)
04. PGVN Thiền Phái Thứ Nhất (Câu 175 - 242)
05. Tăng Đoàn Việt Nam xuất du (Câu 243 - 358)
06. Đem chuông đi đánh xứ người (Câu 359 - 446)
07. PGVN Thiền Phái Thứ Hai (Câu 447 - 502)
08. Đất nước độc lập thái bình (Câu 503 - 542)
09. Dân tộc và Phật Giáo (Câu 543 - 578)
10. PGVN Triều đại Nhà Đinh (Câu 579 - 614)
11. PGVN Triều đại Nhà Tiền Lê (Câu 615 - 654)
12. PGVN Triều đại Lý - Trần (Câu 655 - 694)
13. PGVN Thiền Phái Thứ Ba (Câu 695 - 726)
14. Thiền Phái Trúc Lâm của PGVN (Câu 727 - 778)
15. PGVN 14 Thuộc Minh (Câu 779 - 806)
16. PGVN Triều đại Hậu Lê (Câu 807 - 874)
17. PGVN Phái Tào Động (Câu 875 - 890)
18. PGVN Phái Liên Tôn (Câu 891 - 922)
19. PGVN Phái Nguyên Thiều (Câu 923 - 966)
20. PGVN Phái Minh Hải (Câu 967 - 998)
21. PGVN Phái Liễu Quán (Câu 999 - 1042)
22. PGVN Đất Phương Nam (Câu 1043 - 1078)
23. PGVN Triều đại Nhà Nguyễn (Câu 1079 - 1146)
24. Thế kỷ 20 đến cận hiện đại:
*1. Hậu họa khôn lường (Câu 1147 - 1178)
*2. 50 năm chấn hưng PG (Câu 1179 - 1222)
*3. Tổng Hội Phật Giáo Việt Nam (Câu 1223 - 1286)
*4. Phật Giáo Nguyên Thủy (Câu 1287 - 1322)
*5. Phật Giáo Khất Sĩ (Câu 1323 - 1342)
*6. Pháp nạn Phật Giáo 1963 (Câu 1343 - 1434)
*7. Giáo Hội PGVN Thống Nhất (Câu 1435 - 1490)
*8. Cận tới hiện đại (Câu 1491 - 1530)
LỜI TÁC GIẢ
Vào năm 2003 khi thảo Vạn Hữu Trường Ca được nửa chừng, bèn nghĩ có lẽ dừng lại sau này sẽ tiếp, để đi vào Việt Nam Thi Sử Hùng Ca trước, và mọi thể dạng mang sắc thái tình tự, dân tộc, quê hương, nhân sinh, mọi ngõ ngách cuộc đời và nhân thế, các sự kiện diễn ra, nghe tiếng kêu đồng loại,... đã hơn 34 năm qua, dĩ nhiên là văn vần, còn văn xuôi thì ít bởi ít khả năng vốn liếng thiên tư. Đến nay đã gần 1,700 bài khác nhau (một ngàn bảy trăm). Hai tuần trước chợt nhớ Vạn Hữu Trường Ca còn dang dở, dành vài ngày đi nốt và hoàn tất.
Tựa đề "Việt Nam Phật Giáo Sử Ca" đã xuất hiện trong đầu cùng lúc khi vào chuyện "Vạn Hữu" và "Thi Sử" nói trên, thời gian thấm thoát thoi đưa mới đó mà đằng đẵng đã hơn 13 năm rồi, vẫn chỉ là cái tựa đề đeo đẳng, nhiều lần chợt thoáng đè nặng tâm tư, chìm sâu thao thức, chứ nhân và duyên chưa có cơ hội tụ để bắt tay.
Gần đây do bị bịnh cảm, nhẹ thôi, không đáng gì, tuy nhiên làm cho uể oải dễ mệt nên giảm các sinh hoạt hay lao tác khác, ở trong liêu nhiều hơn. Tự ngẫm đây có lẽ là thời điểm thích hợp nhất. Thế là một nửa còn lại "Vạn Hữu" vài ngày đã xong như nói trên, và đi tiếp vào chuyện Phật Giáo Sử Ca.
Gần 50 năm trước đã đọc Việt Nam Phật Giáo Sử Lược của Ngài Mật Thể. Hơn 15 năm trước xem tiếp Việt Nam Phật Giáo Sử Luận của Nguyễn Lang (Ngài Nhất Hạnh). 10 năm đổ lại có xem Đạo Phật và Dòng Sử Việt của Ngài Đức Nhuận. Hơn 5 năm gần đây đọc tiếp Lịch Sử Phật Giáo Việt Nam của Viện Triết Học. Còn các tác phẩm: 50 Năm Chấn Hưng Phật Giáo của Ngài Thiện Hoa; Tăng Già Việt Nam của Ngài Trí Quang; Phật Giáo Tranh Đấu của Đuốc Tuệ đã đọc 40 năm trước, và đọc lại cùng với quyển Hai Ngàn Năm Việt Nam và Phật Giáo của Ts Lý Khôi Việt những hơn 30 năm rồi, trong đó có Thiền Sư Việt Nam của Ngài Thanh Từ nữa, hơi sau.
Đã lục tìm Phật Giáo Sử Ca qua văn vần để xem, học hỏi nhưng chừng như chưa có thì phải. Tựa đề ấy đã đeo dính liền suốt mười mấy năm, đôi khi trở thành thao thức và đè nặng trong lòng. Nên không ngần ngại tài hèn đức mọn sở học ít ỏi, cũng không e leo núi băng rừng, đâm vào đá tảng hòn chồng hay thung lũng hầm hố chông gai 2000 năm theo bóng thời gian.
Vốn như tựa đề là Sử Ca, tức một bài ca dài về Phật Giáo Sử Việt, đương nhiên tự nó theo cung bậc âm điệu giới hạn của một bài ca, dù cao thấp thăng trầm hay đa âm đơn điệu. Khen chê, cảm nghĩ, đánh giá, không đáng hay đón nhận, đều xin cảm ơn. Nếu ngại hay e các yếu tố này, thì nó đã không có mặt.
Đi vào chuyện với các tác phẩm nêu trên ở trên bàn cùng với Việt Nam Sử Lược của Trần Trọng Kim; Việt Sử Toàn Thư của Phạm Văn Sơn; Địa Lý Việt Nam của Nguyễn Khắc Ngữ & Phạm Đình Tiếu. Sau 8 ngày cuối tháng 8 đầu tháng 9, được 1,530 câu, xong và kết thúc.
Nếu được và đón nhận, xem như một cống hiến chân thành cho Đạo Pháp và văn hóa Phật Giáo Sử Việt. Nếu chê và không đáng, cũng xem như một cống hiến nhưng bất toại cùng tự thân về với cát bụi theo bóng vô thường.
Ngày 06-9-2016
TNT Mặc Giang
Mai tôi chết giã từ căn quán trọ
Mấy mươi năm trong cõi mộng diêm phù
Thế là tàn một cuộc lữ phiêu du
Lại bước tiếp trên hành trình sinh tử
Trước khi chết lặng nhìn qua cuộc lữ
Khoảnh thời gian ghi dấu nét bên đường
Khoảnh không gian ghi vết tích thương thương
Ồ, cõi tạm cũng thâm tình lắm nhỉ
Cánh cửa sinh mênh mông còn bỏ ngõ
Thì cuộc đời vạn lý rộng bao la
Cánh cửa tử thêm một lần đóng mở
Kiếp phù sinh dong ruổi nhuộm Ta Bà
Nghĩa gì đâu chặng đường ba vạn sáu
Cứ cấu thành cấp số cộng số nhân
Cộng cho thấu khắp cùng trong vũ trụ
Nhân cho mòn giả huyễn cỡi phù vân
Nếu không đến Diêm Phù Đề uổng phí
Nếu không đi tội nghiệp cõi Thái hư
Cứ đến đi sức lực vẫn còn dư
Càng đi đến càng tang bồng phỉ chí
Ta hãy vạch mở toang màn vô thỉ
Ta hãy khép cánh cửa của vô chung
Có gì đâu trận bát quái mịt mùng
Nếu ta chết thì hư vô cũng chết.
Ngày 02-8-2016
MG
Ta nhắm mắt khung trời đà khép lại
Cuộc phiêu hành như giấc mộng đi qua
Bóng hoàng hôn vây bủa ánh chiều tà
Đêm dần xuống sương mờ buông giá lạnh
Kiếp phù sinh mất một khoanh bỏ trống
Mọi hình hài dấu nét cũng tiêu sơ
Gió lan man lay cây cỏ vật vờ
Rong rêu phủ thềm hoang phô cát bụi
Con nai vàng ngẩn ngơ bên bờ suối
Đứng u hoài trên ghềnh vắng trơ vơ
Nước lăn tăn con sóng vỗ ơ hờ
Nhìn lơ đãng giữa núi rừng thăm thẳm
Ta quay lại nhìn không trung tắm nắng
Cỡi phù vân cùng mây trắng bay bay
Ta nhìn ta vẫn nguyên vẹn mặt mày
Dù xây xát tấm hình hài giả huyễn
Ta mãi đi như con đò vĩ tuyến
Đi và đi nào hẹn một điểm dừng
Đường phía trước còn rộng quá vô chung
Tội gì bỏ hành trình chưa kết thúc.
Ngày 02-8-2016
MG
Kỳ quan Mẹ, biển Thái Bình sóng ca
Cho cháu con hưởng cuộc sống an hòa
Thì Cha Mẹ thỏa lòng khi tuổi hạc
Kỳ quan Cha, ngẩng cao đầu đĩnh đạc
Kỳ quan Mẹ, rào rạt đức yêu thương
Cho cháu con che chở mái Song Đường
Còn Cha Mẹ cuộc đời diễm phúc nhất
Kỳ quan Cha, đi tận cùng trời đất
Kỳ quan Mẹ, tìm khắp cõi trần gian
Không có gì đem so sánh đếm đong
Không có gì nhiệm mầu hơn Cha Mẹ
Còn Cha Mẹ là ta còn tất cả
Đổi trần gian không sánh bóng Mẹ hiền
Đổi không gian không sánh dáng Cha yêu
Chính Cha Mẹ nhiệm mầu thiêng liêng nhất
Mỗi khi khổ chỉ cần cầm tay Mẹ
Mỗi khi đau chỉ cần nắm tay Cha
Là đã có tất cả cõi Ta Bà
Cuốn sạch hết những gì đang thành bại
Bóng Song Đường nhiệm mầu bất khả thuyết
Bóng Từ Thân thiêng liêng bất luận bàn
Nên Mẹ Cha là Nhất Thế Kỳ Quan
Vi diệu nhất trong thiên hà đại địa
Trong Phật Giáo, Phật Quán Âm biểu tượng
Thiên Chúa Giáo, Ma-ri-a biểu trưng
Còn với tôi, Cha Mẹ, đấng vô cùng
Không Cha Mẹ cả Thái Hư vô nghĩa
Bởi nhân thế nói Kỳ Quan đẹp nhất
Nên lạm xưng Cha Mẹ chính Kỳ Quan
Chưa muốn nói Cha Mẹ là thượng tầng
Trên tất cả cõi Diêm Phù huyễn tượng
Không Cha Mẹ, là chúng sinh diệt tận
Không Cha Mẹ, cả trần thế cũng không
Cát bụi mịt mờ vô thỉ vô chung
Và huyễn hóa trả hư vô vũ trụ!!!
Ngày 04-8-2016
TNT Mặc Giang
Kỳ quan cẩm tú giang san nước nhà
Kỳ quan khai mở sơn hà
Kỳ quan bảo vệ quốc gia thái bình
Kỳ quan từ thuở bình minh
Kỳ quan sông núi đượm tình hồn thiêng
Kỳ quan Hồng Lạc Rồng Tiên
Kỳ quan Dân tộc Việt Nam muôn đời
Quê hương ta đẹp tuyệt vời
Ba Miền gối mộng núi đồi biển sông
Kinh qua lịch sử Cha Ông
Truyền trao thế hệ máu hồng điểm tô
Cấu thành một mảnh dư đồ
Sao dời vật đổi không hề đổi thay
Trời nghiêng đất lở chẳng lay
Ngoại xâm chẳng ngán ngoại lai chẳng màng
Ông Cha đích thị kỳ quan
Cháu con dõng dạc hiên ngang ngẩng đầu
Ông Cha bảo ngọc minh châu
Cháu con trau chuốt tô bồi kiên trung
Ông Cha kiệt hiệt anh hùng
Cháu con sử ngọc soi chung thế thời
Ông Cha tuyệt thế đất trời
Cháu con thừa hưởng đời đời tuyên xưng
Ông Cha tuyệt thế phi thường
Cháu con đĩnh đạc đường đường rạng danh
Ông Cha kết sử đan thanh
Cháu con tô đậm sắt son kinh kỳ
Ông Cha khai mở đường đi
Cháu con xây dựng bảo trì thiên thu
Ông Cha nung nấu lò cừ
Cháu con tôi luyện anh thư anh hùng
Ông Cha đích thị kỳ quan
Cháu con đẹp quá da vàng Việt Nam
Ông Cha tột đỉnh kỳ quan
Cháu con ngự trị giang san nước này
Sao dời vật đổi chẳng lay
Trời nghiêng đất lở mảy may chẳng sờn
Việt Nam sông núi kiêu hùng
Tuyên ngôn bất tuyệt vang lừng Việt Nam.
Ngày 03-8-2016
TNT Mặc Giang
Kỳ quan đẹp nhất trần gian cuộc đời
Kỳ quan trên đỉnh tuyệt vời
Kỳ quan vi diệu sáng ngời như gương
Kỳ quan mở cửa tình thương
Kỳ quan trang trải mọi đường thế nhân
Kỳ quan tuyệt tác dương trần
Kỳ quan siêu đẳng vạn lần kỳ quan
Mẹ là khuôn ngọc thước vàng
Cho con vững bước thênh thang vào đời
Mẹ là tặng phẩm đất trời
Cho con tắm gội tô bồi thanh lương
Mẹ là hình ảnh quê hương
Cho con huyết thống tình thương giống nòi
Mẹ là tuyệt mỹ hoa khôi
Cho con nẩy lộc đơm chồi tháng năm
Mẹ là vằng vặc trăng rằm
Cho con ánh sáng soi thềm bóng đêm
Mẹ là điểm tựa trước đèn
Cho con tỉnh giấc ngủ quên giữa đường
Mẹ là tác phẩm chơn phương
Vẽ lên dấu ngọc yêu thương con người
Mẹ là vạn thể đẹp tươi
Tận trao hương sắc nụ cười thế nhân
Mẹ là chính một kỳ quan
Kỳ quan duy nhất muôn ngàn dấu yêu
Mẹ là chính một kỳ quan
Kỳ quan duy nhất trên đàng phù sinh
Mẹ là chính một kỳ quan
Kỳ quan đẹp nhất kỳ quan trên đời.
Ngày 03-8-2016
TNT Mặc Giang
Suốt đời tận tụy và nâng niu
May ra đền đáp trong muôn một
Cửa trước vườn sau hỏi mấy chiều
Đạo hiếu làm con hãy sống đi
Dù bao gian khó chẳng hề chi
Mẹ Cha còn sống là trên hết
Chớ đợi một mai mới phụng vì
Đừng để Mẹ già thêm tóc sương
Phụ thân cằn cỗi vết tư lường
Một đời lao khổ vì con cháu
Cháu thảo con hiền có biết thương
Mỗi mùa hiếu hạnh Lễ Vu Lan
Một đóa hồng tươi gắn nhẹ nhàng
Xin chắp hai tay lòng khấn nguyện
Mẹ Cha trường thọ cõi trần gian
Cù lao chín chữ đẹp khôn lường
Nghĩa Mẹ thâm sâu hơn biển sông
Công đức của Cha hơn núi Thái
Kỳ quan đẹp nhất Đấng Song Đường
Người con chí hiếu một lòng thương
Vai phải cõng Cha muôn vạn đường
Vai trái cõng Mẹ muôn vạn nẻo
Đất trời hẹp quá rộng bao lơn
Đức Mục Kiền Liên cứu Mẹ hiền
Tấm gương hiếu hạnh đẹp vô biên
Sáng soi ghi khắc vào tâm khảm
Và cứu Mẹ Cha ngay hiện tiền
Tôi lại viết lời dâng Mẹ Cha
Ơn Cha dẫu viết ngập Ta Bà
Nghĩa Mẹ dẫu viết tràn trời đất
Có thấm gì công đức Mẹ Cha
Mong sao ai đón nhận thì nhờ
Đừng để một mai cội gốc khô
Đầu chít khăn tang sầu ngấn lệ
Mẹ Cha từ tạ mới ô hô!!!
Ngày 02-8-2016
TNT Mặc Giang
